AUSTRIA

W Austrii reklamę usług adwokackich dopuszczono w dniu 29 września 1999 r.

Wytyczne wykonywania zawodu adwokata i nadzór nad przestrzeganiem obowiązków adwokata i aplikanta adwokackiego

Uchwała Austriackiej Izby Adwokackiej z dnia 8 października 1977 r.

Rozdział VIII Adwokatura i opinia publiczna

§ 45

(1)    Adwokat reklamuje się przede wszystkim jakością świadczonych usług adwokackich.

(2)    Reklama jest dozwolona, o ile jest prawdziwa, rzeczowa, pozostaje w zgodzie z godnością i powagą zawodu, obowiązkami zawodowymi, jak i funkcją adwokata w wymiarze sprawiedliwości.

(3)    Niedopuszczalne jest w szczególności:

a)      chwalenie się poprzez krzykliwe reklamy;

b)      reklama porównawcza w stosunku do członków samorządu;

c)       pozyskiwanie klientów poprzez wykorzystanie ich sytuacji przymusowej;

d)      przekazywanie formularza pełnomocnictwa osobom trzecim, celem dalszego przekazania nieograniczonemu kręgowi osób;

e)      upublicznianie nazwisk klientów bez ich zgody;

f)       proponowanie lub wręczanie korzyści majątkowych za przyprowadzanie klientów;

g)      odnoszenie się do wysokości przychodów lub obrotu.

§ 46

Adwokat ma obowiązek w rozsądny sposób zapewnić, aby nieetyczne reklamy dokonywane na jego rzecz przez osoby trzecie, w szczególności przez media, nie pojawiały się.

§ 47

W kontaktach z mediami adwokat zobowiązany jest uwzględniać interesy swojego mandanta, godność i powagę wykonywanego zawodu, jak również swoje obowiązki zawodowe. Przy wykonywaniu zlecenia, wystąpienia w mediach są dopuszczalne, kiedy nie sprzeciwia się im uzasadniony interes klienta, i są czynione po uzyskaniu jego wyraźnej zgody.

BELGIA

Ustawa z dnia 4 lipca 2001 r. rozwiązała Naczelną Radę Adwokacką Belgii (która już nie była w stanie funkcjonować) i w jej miejsce wprowadziła Belgijskie Zgromadzenie Adwokackich Izb Francuskojęzycznych i Niemieckojęzycznej (OBFG) oraz Belgijskie Zgromadzenie Adwokatów Flamandzkich (OVB).

Przed 17 listopada 1999 r. wszelka forma reklamy była zakazana.

We flamandzkiej części Adwokatury, jeszcze przed podziałem, OVB dopuściło reklamę (obecne uregulowanie OVB z 4 lipca 2003 r. jest kopią aktu z 1999 r.).

W odpowiedzi OBFG przyjęło swoje uregulowania:

– z dnia 20 czerwca 2000 r. – informacje, które mogą być udzielane na zapytanie ofertowe;

– z dnia 27 czerwca 2000 r. – informacje na szyldzie i na papierze firmowym;

– z dnia 12 czerwca 2001 r. – tworzenie przed adwokatów stron internetowych;

– z dnia 25 lipca 2001 r. – w sprawie reklamy;

– z dnia 21 października 2002 r. – używanie technologii informatycznych i komunikacyjnych przez OBFG;

– z dnia 17 maja 2004 r. – adwokat i media.

Uregulowania OVB:

– 4 czerwca 2003 r. – adwokat i media (bardziej restrykcyjne od tego OBFG), zgodnie z art. 1.8 tego uregulowania, adwokaci flamandzcy nie mają prawa po wyjściu z rozprawy dawać wywiadu w todze, nie mogą dawać wywiadu w budynku sądowym, chyba że w budynku tym jest osobne pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania konferencji prasowych.

– uregulowanie OVB nie zakazuje reklamy porównawczej, pod warunkiem, że spełnia ona wymogi ustawowe, to jest powinna szanować praktyki rynkowe; pozwala na ujawnienie informacji o kliencie pod warunkiem uzyskania jego wyraźnej zgody, pozwala na podawanie liczby spraw prowadzonych, zakończonych, obrotów, odsetka wygranych spraw – o ile jest to częścią analizy porównawczej lub jest warunkiem niezbędnym do odpowiedzi na zapytanie ofertowe; pozwala na publikowanie informacji o cenach i adwokat jest związany tymi informacjami.

OBFG:

Belgijskie Zgromadzenie Adwokackich Izb Francuskojęzycznych i Niemieckojęzycznej

Uchwała z dnia 25 lipca 2001 r. w sprawie reklamy

Artykuł 1

W rozumieniu niniejszej uchwały:

  1. Reklamą funkcjonalną jest jakakolwiek komunikacja publiczna mająca na celu promocję zawodu adwokata.
  2. Reklamą osobistą jest jakakolwiek komunikacja publiczna, bez względu na użyte środki, mająca na celu przedstawienie jej autora lub przedstawienie informacji w sprawie charakteru lub jakości jego praktyki zawodowej.
  3. Akwizycją jest wszelka forma zdobywania klienta, przekraczająca ramy zwykłej informacji, stanowiąca ofertę określonej lub zindywidualizowanej usługi skierowaną do klienta potencjalnego i zindywidualizowanego, w tym także dostarczenie, w określone miejsce, określonych usług prawnych.

Artykuł 2

Reklama funkcjonalna należy wyłącznie do kompetencji władz Adwokatury.

Reklama osobista jest dozwolona z poszanowaniem ustawy, niniejszej uchwały i całości reguł deontologicznych stosowanych do wykonywania zawodu adwokata.

Akwizycja jest zabroniona.

Artykuł 3

Reklama osobista jest realizowana z zachowaniem godności, wrażliwości, uczciwości i dyskrecji. Powinna być szczera i szanować tajemnicę zawodową oraz niezależność adwokata.

Informacja przekazywana przez reklamę powinna ograniczać się do elementów obiektywnych, to jest takich, które mogą być oceniane i weryfikowane przez Radę lub dziekana.

W przypadku sprawy w toku, której się nie prowadzi, adwokat nie może przedstawiać informacji, jeżeli nie został o to poproszony.

Bez uszczerbku dla stosowania ustawy z dnia 21 października 1992 r. w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd, w odniesieniu do wolnych zawodów, wszelkie wzmianki porównawcze są zabronione.

Artykuł 4

Adwokat może wskazać dziedziny, w ramach których praktykuje. Jednakże nie może to sugerować, że specjalizacja została potwierdzona w rozumieniu uregulowania właściwego dla specjalizacji.

Artykuł 5

Adwokat nie może formułować swojej reklamy indywidualnej w sposób pozwalający na identyfikację klientów adwokata lub jego kancelarii, jak też jednej lub kilku spraw prowadzonych przez niego. Adwokat nie może poza tym podawać liczby prowadzonych spraw, uzyskiwanych wyników, odsetka wygranych spraw, ani swoich obrotów.

Artykuł 6

Adwokat nie może opierać swojej reklamy osobistej bezpośrednio lub pośrednio na warunkach finansowych swojego działania, które nie byłyby zgodne z godnością zawodu, a mianowicie do przejawiania stosowania jakiejkolwiek formy dumpingu.

Artykuł 7

Każda Izba określi ewentualnie obowiązek swoich członków do notyfikowania jej, z wyprzedzeniem, wszelkich projektów reklamy, lub uzyskania jej autoryzacji.

Artykuł 8

Dziekan może zakazać rozpowszechniania reklamy lub nakazać jej zaprzestania, jeżeli reklama jest sprzeczna z postanowieniami niniejszej uchwały, bez uszczerbku dla ewentualnego postępowania dyscyplinarnego.

Dziekan może nałożyć na adwokata obowiązek wysłania do osób, które otrzymały sporną reklamę, sprostowania zatwierdzonego przez Izbę. Podobnie, w przypadku reklamy sprzecznej z niniejszą uchwałą, dziekan może nakazać opublikowanie, w terminie i na warunkach określonych przez dziekana, sprostowania, które będzie opublikowane w ten sam sposób, co sporna reklama na koszt adwokata naruszającego zasady.

W tym celu, adwokaci utrzymują listę odbiorców wykonanych reklam  i przechowują ją do dyspozycji dziekana.

Artykuł 10

Niniejsza uchwała nie dotyczy prezentacji przygotowanej przez adwokata w odpowiedzi na zapytanie ofertowe.

Obowiązki adwokata w związku z zapytaniem ofertowym stanowią przedmiot odrębnej uchwały.

Uchwała z dnia 17 maja 2004 r. w sprawie relacji adwokatów z mediami

Artykuł 1

Adwokat może wypowiadać się w mediach, bez względu na to, czy to prasa, radio, telewizja czy inne, odwołując się do swojego statusu adwokata, wiedząc, że nie jest to objęte adwokacką wolnością słowa.

Adwokat powstrzymuje się przy tych okazjach od szukania reklamy osobistej, nagabywania klientów lub akwizycji.

FRANCJA

Rząd francuski pracuje nad projektem ustawy wprowadzającej możliwość akwizycji.

Naczelna Rada Adwokacka

Decyzja normatywna nr 2005-003 przyjmująca krajowe uregulowanie wewnętrzne zawodu adwokata

Artykuł 10: Reklama

10. 1 Zasady ogólne

Reklama funkcjonalna mająca na celu przedstawienie zawodu adwokata i Izb należy do kompetencji instytucji reprezentujących zawód.

Reklama jest dozwolona, jeżeli dostarcza ona publiczności informacji i jeżeli jej realizacja szanuje podstawowe zasady wykonywania zawodu.

Reklama obejmuje informowanie o charakterze świadczonych usług, jednakże nie może ona obejmować żadnej formy akwizycji.

10.2 Zakazy

Wszelkie formy akwizycji, zdefiniowanej w art. 1 dekretu nr 72-785 z dnia 25 sierpnia 1972 r., są zakazane dla adwokata w każdej dziedzinie.

Wszelkie zindywidualizowane oferty świadczenia usług, skierowane do potencjalnego klienta, są zabronione.

Reklama osobista adwokata nie może być dokonywana przy pomocy ulotek, plakatów, filmów, audycji radiowych i telewizyjnych.

Bez względu na użytą formę reklamy, zakazane są:

– reklama wprowadzająca w błąd lub zawierająca niedokładne lub wprowadzające w błąd informacje;

– wzmianki zachwalające lub porównawcze;

– wzmianki, które mogą sprawiać wrażenie posiadania nieuznanych kwalifikacji zawodowych;

– odniesienia do funkcji lub działań bez związku z wykonywaniem zawodu adwokata;

– wzmianki, które mogą stanowić naruszenie tajemnicy zawodowej;

– wszelkie wzmianki sprzeczne z prawem.

10.3 Formy reklamy

Adwokat może wykorzystać wszystkie środki prawne pozwalające na zapewnienie reklamy osobistej, o ile będą przestrzegane, między innymi, postanowienia niniejszego przepisu.

Są dozwolone:

– wysyłanie, drogą pocztową lub elektroniczną, listów z ogólnymi informacjami na temat kancelarii, jej działalności, prawa i orzecznictwa;

– publikacja ogłoszeń lub reklam, przeznaczona do rozpowszechniania informacji terminowych i technicznych, jak wprowadzenie się adwokata do nowego lokalu, przyjęcie nowego wspólnika, udział w autoryzowanym ugrupowaniu, otwarcie filii;

– publikacja, w katalogach lub prasie, ulotek reklamowych, pod warunkiem, że ich wygląd, umieszczenie lub zawartość nie wprowadzi w błąd opinii publicznej ani nie będzie stanowiło czynu nieuczciwej konkurencji;

– rozpowszechnianie broszur prezentujących kancelarię;

– umieszczenie szyldu lub innego nośnika, o rozsądnych wymiarach, informującego na wejściu do budynku o kancelarii.

Projekt reklamy lub broszury powinien być, przed publikacją lub rozpowszechnieniem, przedstawiony Radzie.

10.4 Treść reklamy

10.4.1 Każdy dokument, niezależnie od nośnika, przeznaczony do korespondencji lub do reklamy osobistej adwokata, powinien wymieniać, w sposób natychmiast widoczny lub dostępny, elementy pozwalające na jego identyfikację, na kontakt z nim, na zlokalizowanie jego kancelarii i ustalenie Izby, której jest członkiem, jak również, w stosownych przypadkach, jednostkę organizacyjną, do której przynależy lub sieć, której jest członkiem.

10.4.2 Dokumenty używane do korespondencji

Każdy dokument przeznaczony wyłącznie do korespondencji adwokata może wymieniać:

– imiona i nazwiska innych adwokatów, którzy wykonują zawód w tej samej kancelarii, lub, w sposób wyróżniający, tych, którzy ten zawód w niej wykonywali;

– pod warunkiem uzyskania ich zgody, nazwiska i funkcje specjalistów nie-adwokatów współpracujących w sposób stały i znaczący z kancelarią;

– stopnie naukowe, dyplomy oraz formy studiów wyższych francuskich i zagranicznych;

– języki obce, którymi adwokat się posługuje;

– zlecenia zwykłe lub zawodowe obecnie lub uprzednio wykonywane;

– zawód prawniczy reglamentowany uprzednio wykonywany;

– tytuł, którego używanie jest reglamentowane zagranicą i pozwala na wykonywanie, we Francji, zawodu adwokata;

– dziedzinę lub dziedziny prawa, w których adwokat legitymuje się certyfikatem specjalizacji otrzymanym zgodnie z przepisami i nie anulowanym;

– w tym przypadku, również logo lub znaki wyróżniające, ustanowione przez Naczelną Radę Adwokacką, dla symbolizowania posiadania tytułu adwokata-specjalisty;

– wskazanie filii;

– udział w strukturach wykonywania zawodu w ramach ugrupowań (GIE, GEIE), w ramach sieci, pod warunkiem, że te wzmianki odnoszą się do realiów biznesowych i do konwencji złożonych w Radzie;

– organizację i strukturę wewnętrzną kancelarii;

– logo kancelarii, zawodu i z zastrzeżeniem zgody dziekana, przynależności do oznaczonej Izby;

– certyfikat „Zarządzania jakością”, zawierający wyłącznie odniesienie do normy ISO i do przyjętego modelu, logo i nazwy podmiotu certyfikującego oraz numeru zarejestrowania u tego podmiotu.

10.4.3 Dokumenty przeznaczone do reklamy

Wszelkie dokumenty przeznaczone do reklamy osobistej adwokata mogą, poza elementami dozwolonymi dla korespondencji, wymieniać:

– staż pracy w zawodzie każdego adwokata pracującego w kancelarii;

– preferowane dziedziny, prawne lub sądowe, rzeczywiście praktykowane, z zastrzeżeniem, że używanie przy tej okazji słów „specjalista”, „specjalizujący się”, „specjalność” lub „specjalizacja”, jak też wszelkie symbole związane z tymi słowami w warunkach tu przewidzianych, są zarezerwowane wyłącznie do dziedzin działalności, dla których adwokat posiada certyfikat specjalizacji zdobyty zgodnie z przepisami i nie anulowany;

– sposób określania honorarium;

– udział adwokatów w działalności edukacyjnej w dziedzinie prawa lub mającą związek z wykonywaniem zawodu;

– listę filii, w tym zagranicznych, z zastrzeżeniem dla tych ostatnich, że istnieje w stosunku do nich odpowiednia konwencja przedłożona w Radzie.

10.5 Postanowienia uzupełniające w sprawie katalogów zawodowych

Każdy adwokat może figurować w ogólnych rubrykach komercyjnych katalogów zawodowych i, w stosownych przypadkach, w rubrykach specjalności, dla których adwokat ma certyfikat specjalisty uzyskany zgodnie z przepisami i nie anulowany.

Adwokat lub kancelaria adwokacka może figurować w katalogu okręgu, w którym znajduje się jego główna siedziba i, w stosownych przypadkach, w tych okręgach, gdzie znajduje się jego filia.

Adwokat przynależący do stowarzyszenia międzyizbowego nie może figurować w katalogach indywidualnie, chyba że w rubrykach odpowiednich dla izby, do których jest przypisany osobiście.

10.6 Postanowienia uzupełniające w sprawie reklamy w Internecie

Adwokat, który zakłada lub modyfikuje stronę internetową, powinien o tym niezwłocznie poinformować Radę, jak i zakomunikować jej nazwę domeny, która pozwala na wejście na stronę.

Nazwa domeny powinna zawierać nazwisko adwokata lub dokładną nazwę kancelarii, która może być poprzedzona lub za którą może wystąpić słowo „adwokat”.

Stosowanie nazw domeny przywołujące w sposób ogólny tytuł zawodowy adwokata lub tytuł mylący, nazwę dziedziny prawa lub działalności odnoszącej się do czynności adwokackich, jest zakazane.

Zawartość strony internetowej powinna być zgodna z postanowieniami punktu 10.4 niniejszego artykułu.

Na stronie adwokata nie może znajdować się żadne reklamy lub bannery reklamowe inne niż te odnoszące się do zawodu, bez względu na towar lub usługę, do której by się odnosiły.

Strona adwokata nie może zawierać hiperłącza pozwalającego na bezpośredni lub pośredni dostęp do stron, których zawartość byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami wykonywania zawodu adwokata. Obowiązkiem adwokata jest upewnienie się co do tego, poprzez regularne odwiedzanie stron, do których odnoszą się hiperłącza na jego stronie internetowej, a także niezwłoczne podjęcie się ich usunięcia, jeżeli rzeczona strona okazałaby się sprzeczna z podstawowymi zasadami wykonywania zawodu.

Obowiązkiem adwokata jest złożenie Radzie uprzedniej deklaracji o wszelkich hiperłączach, które ma zamiar utworzyć.

Adwokat piszący blog lub posiadający konto na portalu społecznościowym powinien szanować podstawowe zasady wykonywania zawodu, jak i całość postanowień niniejszego artykułu.

HISZPANIA

Kodeks Deontologiczny dostosowany do nowego Statutu Ogólnego Adwokatury Hiszpańskiej, przyjęty Dekretem Królewskim nr 658/2001 z dnia 22 czerwca

Artykuł 7 O reklamie

(1)    Adwokat może reklamować swoją działalność zawodową, pod warunkiem, że reklama jest godna, wierna i prawdziwa, z całkowitym poszanowaniem osób trzecich, obowiązującego prawa w zakresie ochrony konkurencji i nieuczciwej konkurencji, dostosowując się w każdym przypadku do norm deontologicznych uznanych w niniejszym Kodeksie oraz, w stosownym przypadku, tych ustalonych Okręgową Radę i Izbę, w których okręgu adwokat wykonuje zawód.

(2)    Przyjmuje się, że reklama narusza niniejszy Kodeks Deontologiczny, jeżeli między innymi:

a)      Bezpośrednio lub pośrednio ujawnia fakty, daty lub sytuacje objęte tajemnicą adwokacką.

b)      Wpływa na niezależność adwokata.

c)       Obiecuje uzyskanie efektów, które nie zależą wyłącznie od działań adwokata, który się reklamuje.

d)      Bezpośrednio lub pośrednio odnosi się do klientów adwokata, który się reklamuje, lub do prowadzonych przez niego spraw, jego sukcesów lub wyników.

e)      Adwokat kieruje się bezpośrednio lub za pośrednictwem osób trzecich do ofiar wypadków i czynów niedozwolonych, które nie dysponują pełną i nieprzymuszoną wolą wyboru adwokata z powodu znajdowania się w tym momencie w stanie cierpienia z powodu niedawno doznanej krzywdy osobistej lub zbiorowej, lub kierując się do spadkobierców takiej osoby lub jej następców.

f)       Stanowi porównanie z innymi adwokatami lub z ich konkretnymi działaniami lub nieuzasadnione przechwalanie się.

g)      Używa godła lub symboli izbowych i innych, które przez podobieństwo mogą powodować pomyłkę, jako że ich użycie jest zastrzeżone wyłącznie do reklamy instytucjonalnej która, z korzyścią dla ogółu adwokatów, może być realizowana przez Izby, Rady okręgowe i Naczelną Radę Adwokatury Hiszpańskiej.

h)      Podżega w sposób ogólny lub konkretny do sporu lub konfliktu.

i)        Używa środków lub wyrażeń, audiowizualnych, pisemnych lub innych, które dyskredytują, zniesławiają i obrażają Adwokaturę, Wymiar Sprawiedliwość i ich symbole.

j)        Nie identyfikuje Adwokata lub Zespołu Adwokackiego, który oferuje swoje usługi.

k)      Używa środków lub treści naruszających godność innych osób, Adwokatury lub Wymiaru Sprawiedliwości.

Art. 8 Nieuczciwa konkurencja

  1. Adwokat nie może zdobywać klientów w sposób nieuczciwy.
  2. Stanowią czyn nieuczciwej konkurencji wszystkie czyny, które naruszają prawo krajowe, jak i regionalne, które stoją na straży uczciwej konkurencji, a w szczególności:

a)      Użycie z bezpośrednich lub pośrednich środków reklamowych sprzecznych z postanowieniami Prawa o Reklamie, jak i z normami szczególnymi w sprawie reklamy zawartymi w niniejszym Kodeksie Deontologicznym, jak i z normami uzupełniającymi.

b)      Wszelkie działania stanowiące zdobywanie bezpośrednio lub pośrednio klientów w sposób naruszający godność osób trzecich lub rolę społeczną Adwokatury.

Używanie osób trzecich w celu obejścia obowiązków deontologicznych. […]

Luksemburg

Statut wewnętrzny Adwokatury Luksemburga, przyjęty przez Naczelną Radę Adwokacką na posiedzeniu w dniu 9 stycznia 2013 r.

Tytuł 6. Relacje adwokata ze społeczeństwem

Art. 6.1. Relacje z mediami

Adwokat kontaktuje się z mediami z poszanowaniem zasad i reguł wykonywania zawodu i tajemnicy adwokackiej.

Art. 6.2. Reklama i korespondencja

6.2.1. W rozumieniu niniejszych przepisów:

  1. Reklama funkcjonalna to wszelka komunikacja publiczna mająca na celu promowanie zawodu adwokata.
  2. Reklama osobista to wszelka komunikacja publiczna, bez względu na użyte środki, mająca na celu przedstawienie jej autora lub przekazanie informacji o charakterze i rodzaju jego działalności zawodowej.

6.2.2. Reklama funkcjonalna należy wyłącznie do kompetencji władz Adwokatury. Wyłącznie Dziekan, lub jego przedstawiciel, jest uprawniony do wypowiadania się publicznie w imieniu Adwokatury.

6.2.3. Reklama osobista jest dopuszczalna z poszanowaniem Ustawy, niniejszego statutu oraz całości zasad deontologicznych mających zastosowanie do wykonywania zawodu adwokata.

Informacja przekazana przy pomocy reklamy powinna ograniczać się do elementów obiektywnych, to znaczy takich, które mogą być oceniane i weryfikowane.

6.2.4. Zakazana jest wszelka reklama osobista pozwalająca na identyfikację klientów adwokata lub jego kancelarii, jak również jednej lub kilku spraw prowadzonych przez niego, za wyjątkiem przypadku uzyskania przez adwokata uprzedniej zgody klienta.

6.2.5. Adwokat nie może opierać swojej reklamy osobistej bezpośrednio lub pośrednio na warunkach finansowych świadczenia przez niego usług, które byłyby niezgodne z godnością wykonywania zawodu.

6.2.6. Zasady wskazane powyżej stosuje się jednakowo do papeterii, poczty elektronicznej, wizytówek zawodowych, szyldów, stron internetowych (włączając w to hiperłącza do lub ze stron internetowych), jak również do wszystkich dokumentów skierowanych do osób trzecich.

6.2.7. Wyjątkowo, adwokat może wskazać sprawy prowadzone dla klienta, w przypadku odpowiedzi na zapytanie ofertowe lub na zapytanie informacyjne ze strony czasopisma zawodowego, pod warunkiem otrzymania uprzedniej zgody od tego klienta lub w przypadku, gdy sprawa jest powszechnie znana opinii publicznej lub też klient sam upublicznił swoją sprawę. Za czasopisma zawodowe mogą być wyłącznie uznawane katalogi zajmujące się wykonywaniem zawodu adwokata. Czasopisma nie są uważane za katalogi w powyżej opisanym znaczeniu.

6.2.8. Tylko nazwiska członków kancelarii, które są wpisane na listę Rady Adwokackiej, mogą być wymienione na papierze korespondencyjnym kancelarii uzupełnione, w stosownych przypadkach, o dokładny tytuł zawodowy.

Adwokat może zawsze wskazać na swój tytuł uniwersytecki, jak i preferowane dziedziny działalności. Nie może jednakże wskazywać na papierze firmowym działalności, które nie stanowią działalności prawniczej.

Art. 6.3. Strony internetowe

6.3.1. Rejestracja i korzystanie z nazwy domeny, która będzie stanowiła wyłącznie odtworzenie ogólnej nazwy sugerującej zawód lub adwokaturę nie są dozwolone, chyba że adwokat połączy je z nazwą wyróżniającą, taką jak, na przykład, nazwisko adwokata lub nazwa spółki, do której adwokat przynależy, w stosownym przypadku również w formie skróconej.

6.3.2. Strona internetowa może wymieniać wszystkich współpracowników kancelarii, czy są adwokatami czy nie, pod warunkiem, że nie będzie możliwa żadna wątpliwość co do ich kwalifikacji zawodowych, jak też ich ewentualnej przynależności do adwokatury.

6.4. Powiązania w ramach sieci

6.4.1. Adwokat może utrzymywać z adwokatami z innych izb powiązania sieciowe, które wpływają na przebieg relacji zawodowych, jednakże powiązania te nie mogą być kojarzone ze spółką lub przedsiębiorstwem zagranicznym.

6.4.2. Papier firmowy powinien zawierać wzmiankę <<sieć>>, po której następuje określenie adwokatów i innych izb oraz miejsca ich siedziby. Te wzmianki mogą być uzupełnione przez wskazanie pełnego adresu oraz danych kontaktowych.

6.4.3. Powiązania sieciowe powinny być przedmiotem pisemnej umowy. Rada Adwokacka może zażądać jej okazania. Umowa powinna wymieniać warunki, jakim strony poddają powiązania w ramach sieci, czas trwania porozumienia i warunki jego rozwiązania.

Umowa powinna zawierać wzajemne zobowiązanie, że powiązania sieciowe nie powinny naruszać prawa klienta do swobodnego wyboru adwokata.

Umowa nie powinna powodować żadnego podporządkowania.

6.5. Preferowane dziedziny

6.5.1. Rada Adwokacka prowadzi listę dziedzin preferowanych, która jest przeznaczona aby społeczeństwa mogło się kierować, w zakresie wymienionych dziedzin, do adwokata, który zajmuje się zawodowo sprawami danego typu.

Lista ta zawiera tylko adwokatów, którzy wyrazili wolę, aby się na niej znaleźć. Dziedziny wskazywane są na wyłączną odpowiedzialność danego adwokata i nie stanowią przedmiotu kontroli wiedzy ze strony Rady.

6.5.2. Nikt nie może deklarować indywidualnie więcej niż pięciu dziedzin preferowanych.

6.5.3. Rada Adwokacka może odmówić lub zawiesić wpis jednej z dziedzin preferowanych, jeżeli w sposób oczywisty nie znajduje ona oparcia zarówno w działalności naukowej, jak i w praktyce zawodowej adwokata, który ją deklaruje.

NIEMCY

Ustawa prawo o adwokaturze, 1 sierpnia 1959 r.

§ 43b

Adwokat może korzystać z reklamy o tyle, o ile rzeczowo informuje ona , zarówno co do formy jak i treści, o jego zawodowej aktywności i nie jest nakierowana na udzielenie mu konkretnego zlecenia.

Kodeks etyki zawodowej z dnia 1 lipca 2006 r.

Rozdział drugi: Szczególne obowiązki powiązane z reklamą

§ 6 Reklama

(1)    Adwokat może informować o sobie i swoich usługach, o ile informacje są obiektywne i powiązane z wykonywaniem zawodu.

(2)    Niedopuszczalne jest podawanie liczby wygranych ani danych sprzedaży. Informacje o zleceniach i mocodawcach są dopuszczalne wyłącznie w broszurach, biuletynach i innych podobnych środkach informacyjnych lub w odpowiedzi na zapytanie ofertowe, o ile zleceniodawca wyraźnie na to zezwolił.

(3)    Adwokat nie może pozwolić, aby inni za niego wykonywali reklamy, które jemu są zabronione.

 § 7 Wskazanie dziedzin preferowanych

(1)    Niezależnie od oznaczenia adwokat-specjalista można wskazać preferowane dziedziny działalności zawodowej tylko wówczas, kiedy adwokat może wykazać stosowną wiedzę, która została nabyta w drodze wykształcenia, poprzez praktykę zawodową, publikacje lub w inny sposób. Kto używa informacji o dodatkowych kwalifikacjach, musi dodatkowo posiadać odpowiednią wiedzę teoretyczną, a także w wymienionej dziedzinie być aktywnym zawodowo.

(2)    Określenia na podstawie ust. 1 są niedopuszczalne, o ile utrwala lub wprowadza w błąd co do posiadania tytułu adwokata-specjalisty.

(3)    Powyższe uregulowania mają odpowiednie zastosowanie do wykonywania zawodu w ramach spółek.

§ 7a Mediator

Jako mediator może się określać każdy, kto może wykazać poprzez odpowiednie wykształcenie, że opanował podstawy postępowania mediacyjnego.

§ 8 Deklarowanie współpracy zawodowej

Można powoływać się na współpracę zawodową tylko wtedy, kiedy działa się w ramach stałej i faktycznej współpracy w ramach spółki lub w inny sposób (umowa o pracę, zlecenie) z osobami, które mogą utworzyć spółkę w rozumieniu § 59a ustawy prawo o adwokaturze. Dopuszczalne jest także powoływanie się na członkostwo w Europejskim Zgrupowaniu Interesów Gospodarczych.

§ 9 Skróty

Przy wspólnym wykonywaniu zawodu, o ile jest on wykonywany w spółce, w spółce partnerskiej lub w inny sposób (umowa o pracę, zlecenie) z osobami, które mogą utworzyć spółkę w rozumieniu § 59a ustawy prawo o adwokaturze, mogą być używane skróty. W przypadku prowadzenia większej ilości kancelarii, skróty powinny być stosowane jednolicie.

§ 10 Papier firmowy

(1)    Na papierze firmowym powinny być podane, nawet poprzez zastosowanie skrótu, nazwiska wszystkich wspólników z przynajmniej jednym pełnym imieniem. To samo znajduje zastosowanie do nazwisk innych osób, które są wskazane na podstawie §98. Na papierze firmowym powinni zostać wskazani wspólnicy, zatrudnieni lub współpracownicy w liczbie odpowiadającej nazwie skróconej.

(2)    W przypadku współpracy zawodowej z członkami innej grupy zawodowej, powinny zostać wskazane odpowiednie tytuły zawodowe.

(3)    W przypadku prowadzenia większej liczby kancelarii, na papierze firmowym każda powinna wskazywać adres swojej siedziby.

Byli właściciele kancelarii, wspólnicy, zatrudnieni oraz współpracownicy mogą być wskazani na papierze firmowym w dalszej kolejności tylko wówczas, jeżeli ich odejście zostanie odpowiednio zaznaczone.

Uregulowania znajdują się też w innych ustawach, jak Telemediengesetz (TMG). § 5 TMG – warunki, jakim musi odpowiadać strona internetowa usługodawców (w tym adwokatów), poza danymi informacyjnymi o charakterze personalnym (imię, nazwisko, adres kancelarii, itp.), strona powinna wskazywać izbę, do której adwokat przynależy, jak i akty prawne regulujące wykonywanie zawodu (może być link do innej strony).

§ 16 TMG – jeżeli podane informacje są nieprawdziwe, można nałożyć na usługodawcę (w tym adwokata) grzywnę w wysokości do 50 000 EUR.

Przykłady z orzecznictwa:

Hanseatisches Oberlandesgericht (HansOLG), Hamburg, wyrok z dnia 2 maja 2002 r., 3 U 303/01: Użycie ustawowo chronionej nazwy, jak np. zawodu, jako domeny internetowej dozwolone jest tylko osobom, które należą do tego zawodu lub samorządu.

BGH, wyrok z dnia 26 września 2002 r., I ZR 44/00, I ZR 102/00: Utrzymywanie tzw. gorącej linii (czy telefonu zaufania) poradnictwa prawnego, przy pomocy której adwokat może anonimowo udzielać porad prawnych, jest dopuszczalne.

Oberlandesgericht Braunschweig, wyrok z dnia 12 września 2002 r., 2 U 24/02, Oberlandesgericht Monachium, wyrok z dnia 20 grudnia 2001 r., 29 U 4592/01): Dopuszczalne jest umieszczenie na stronie internetowej formularza kontaktowego, przy pomocy którego klient może przedstawić problem prawny.

Adwokacki Sąd Dyscyplinarny (AnwGH) Celle, wyrok z dnia 12 stycznia 2009 r., AGH 23/08, Landesgericht (LG) Kolonia, wyrok z dnia 3 lutego 2009 r., 33 O 353/08): Określenia takie jak „Specjalistyczne adwokackie wykształcenie do prowadzenia spraw…”, czy „Certyfikowany uczestnik szkolenia adwokackiego do spraw …”, itp. są niedopuszczalne z powodu ryzyka wprowadzania w błąd.

W orzecznictwie sporne jest reklamowanie się przy użyciu sformułowań, jak „dopuszczony do występowania przed Landesgericht i Oberlandesgericht” – OLG Kolonia, wyrok z dnia 22 czerwca 2012 r., 6 U 4/12, OLG Saarbrücken, wyrok z dnia 30 listopada 2007 r., I W 193/07, LG Aschaffenburg, wyrok z dnia 20 listopada 2008 r., 1 HK o 159/08.

Dopuszczalne jest używanie nazwy fantazyjnej w przypadku kancelarii utworzonej na zasadach spółki partnerskiej (wyrok BGH z dnia 11 marca 2004 r., I ZR 62/01).

Dopuszczalne są ogłoszenia prasowe ze wskazanymi cenami sztywnymi świadczenia usług (LG Essen, wyrok z dnia 8 czerwca 2004 r., 45 O 46/04).

Reklama na złotych stronach w rubryce adwokat-specjalista jest dopuszczalna tylko dla adwokatów-specjalistów (wyrok Kammergericht z dnia 24 marca 2009 r., 5 U 197/07).

Przy czynnościach pozasądowych można odstąpić od stosowania przepisów o cenach, jak długo wynagrodzenie pozostaje w odpowiednim stosunku do usługi, działania i odpowiedzialności zawodowej adwokata. Z tego powodu, reklama zawierająca cenę ryczałtową za pierwszą poradę jest niedopuszczalna (LG Fryburg wyrok z dnia 11 październka 2006 r., 10 O 72/00, LG Ravensburg, wyrok z dnia 28 lipca 2006 r., 8 O 89/06).

Reklama z użyciem opłat zryczałtowanych nie jest dozwolona, kiedy wysokość opłat dla poszczególnych przypadków doradztwa została ustalona dowolnie – LG Essen, wyrok z dnia 8 czerwca 2004 r., 45 O 46/04).

Niedopuszczalne jest takie ukształtowanie nazwy domeny internetowej, aby używać w niej nazwy branży, np. www.immobilienanwalt.de (AnwG Hamm, wyrok z dnia 27 czerwca 2002 r., AR 22/01).

Reklama z ogólnym, nieograniczonym odwołaniem „Na życzenie możliwe są wizyty domowe” jest – w szczególności jeżeli taka oferta jest w sposób szczególny uwidoczniona – niedopuszczalna (LG Bonn, wyrok z dnia 24 lipca 2001 r., 3 O 251/00).

SZWAJCARIA

Do 1996 r. można było w Szwajcarii publikować informacje o otwarciu kancelarii, przystąpieniu nowego partnera, itp. Uregulowanie jest bardzo ogólne, nie ma przepisów szczegółowych.

Szwajcarski Kodeks Etyki Zawodowej

Art. 16 Reklama

Adwokaci mogą się reklamować.

Reklama powinna być zgodna z prawdą, przestrzegać tajemnicy zawodowej, a także odnosić się do faktycznie wykonywanej działalności zawodowej.

Wyrok Bundesgericht z dnia 25 stycznia 2013 r.: reklama powinna być powściągliwa

Naruszał zasady powściągliwej reklamy banner długi na 9 metrów, litery z nazwą wysokości 70 cm, całość miała być podświetlana w nocy. Wielkością i stylem reklama powinna odpowiadać innym reklamom umieszczonym na tym samym budynku.

UNIA EUROPEJSKA

Wyrok Trybunału z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie C-199/09 Société fiduciaire nationale d’expertise comptable v. Ministre du Budget, des Comptes publics et de la Fonction publique, Zb. Orz. 2011, s. I-2551

 

TEZA: Artykuł 24 ust. 1 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, które całkowicie zakazują przedstawicielom zawodu regulowanego, takiego jak zawód eksperta księgowego, podejmowania działań akwizycyjnych.

– z tego powodu Francja pracuje nad przepisami znoszącymi zakaz akwizycji w stosunku do adwokatów

24. Tytułem wstępu należy zauważyć, że art. 24 dyrektywy 2006/123, zatytułowany „Informacje handlowe dostarczane przez zawody regulowane”, określa dwa obowiązki państw członkowskich. Po pierwsze, jego ust. 1 wymaga, aby państwa członkowskie zniosły wszelkie całkowite zakazy dotyczące informacji handlowych dostarczanych przez zawody regulowane. Po drugie, ust. 2 rzeczonego artykułu zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia zgodności informacji handlowych dostarczanych przez zawody regulowane z zasadami dotyczącymi wykonywania zawodu, zgodnymi z prawem Unii i odnoszącymi się w szczególności do niezależności, godności i uczciwości zawodowej, a także do tajemnicy zawodowej – w sposób odpowiadający szczególnemu charakterowi każdego zawodu. Rzeczone zasady dotyczące wykonywania zawodu muszą być niedyskryminacyjne, uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i proporcjonalne.

29. Zarówno z celu tegoż art. 24, jak i z kontekstu, w jaki się on wpisuje, wynika, że, jak słusznie podnosi Komisja Europejska, zamiarem prawodawcy unijnego było nie tylko zniesienie stosowania całkowitych zakazów dotyczących informacji handlowych dla członków zawodów regulowanych w jakiejkolwiek formie, lecz również zniesienie zakazu wykorzystywania jednej lub kilku form informacji handlowej w rozumieniu art. 4 pkt 12 dyrektywy 2006/123, w szczególności takich jak reklama, marketing bezpośredni lub sponsorowanie. Ze względu na przykłady zawarte w motywie 100 wskazanej dyrektywy za całkowite zakazy wykluczone przez art. 24 ust. 1 owej dyrektywy należy również uważać zasady dotyczące wykonywania zawodu zakazujące dostarczania w jednym lub kilku środkach przekazu informacji dotyczących usługodawcy lub jego działalności.

41. Należy stwierdzić, że zakaz akwizycji taki jak przewidziany przez rzeczony art. 12‑I jest zakreślony szeroko, ponieważ zabrania wszelkiej działalności akwizycyjnej, niezależnie od jej formy, treści lub zastosowanych działań. Zakaz ten obejmuje więc wykluczenie wszelkich środków komunikacji umożliwiających realizację tej formy informacji handlowej.

Jednakże, […] przepisy będące przedmiotem sprawy przed sądem krajowym całkowicie zakazują jednej formy informacji handlowej i z tego względu wchodzą w zakres stosowania art. 24 ust. 1 dyrektywy 2006/123. Są one zatem niezgodne z tą dyrektywą i nie mogą być uzasadnione na mocy art. 24 ust. 2 dyrektywy 2006/123, nawet jeśli są one niedyskryminacyjne, oparte na nadrzędnym względzie interesu ogólnego i proporcjonalne.

Zebrała: Magdalena Matusiak-Frącczak