zus dąbrowski remek
(Grafika ze starego bloga Remka Dąbrowskiego: http://remekdabrowski.blox.pl/html)

Podobno ZUS jest tak dobry w uzdrawianiu, że Watykan rozważa co najmniej jego beatyfikację. Śmieszne? Nie dla osób, które musiały walczyć sądownie o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sprawy te są o tyle trudne, że często orzeczenie wydają biegli, a nie sąd, gdyż sądy ograniczają się w orzeczeniach do powtórzenia za opiniami biegłych „nie jest niezdolny/a do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji”.  Praktyka ta jest nieprawidłowa. Są dwa rodzaje niezdolności do pracy – całkowita i częściowa. Całkowita oznacza niezdolność do jakiejkolwiek pracy (w większości przypadków nie ma ona miejsca), częściowa zaś niezdolność do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji. Ocenia się to na podstawie dwóch kryteriów – biologicznego (medycznego) i ekonomicznego. To pierwsze kryterium wymaga opinii biegłego lub kilku biegłych. Biegli powinni się w opiniach ograniczać do stwierdzenia, czy i jakie są ograniczenia organizmu, czy dla strony postępowania przeciwko ZUS są wyłączone jakieś prace. Następnie to sąd – a nie biegły – bada kryterium ekonomiczne, to jest poziom kwalifikacji, możliwości zarobkowania w ramach tych kwalifikacji, a także możliwość i celowość przekwalifikowania zawodowego i musi wziąć pod uwagę nie tylko stan zdrowia, ale i wiek, predyspozycje oraz inne elementy, na które wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych. Poniżej zamieszczam wybrane orzeczenia, które mogą pomóc w sprawie z ZUSem o rentę.

 

RENTY Z ZUS – NIEZDOLNOŚĆ DO PRACY W ORZECZNICTWIE

Sąd Najwyższy, wyrok z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II UK 106/2009

 

Przy określeniu niezdolności do pracy należy określić nie tylko stan zdrowia wnioskodawcy, ale również okoliczności innej natury, jak poziom kwalifikacji, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrok z dnia 14 listopada 2000 r., sygn. akt III AUa 836/2000

 

Podjęcie jakiejkolwiek pracy w sytuacji, gdy wnioskodawca utracił zdolność do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, nie oznacza przekwalifikowania warunkującego odzyskanie zdolności do pracy zarobkowej i nie stanowi przeszkody do uznania nadal częściowej niezdolności do pracy. Możliwość przekwalifikowania nie jest bowiem równoznaczna  z pojęciem jakiejkolwiek pracy prostej, może oznaczać przekwalifikowanie w ramach posiadanych już ogólnych kwalifikacji, albo zdobycie nowego zawodu.

Wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I PK 153/2005; z dnia 17 listopada 2000 r., sygn. akt II UKN 59/2000

 

Możliwość wykonywania pracy o niższym poziomie kwalifikacji nie wyklucza częściowej niezdolności do pracy.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt II UK 383/2007

 

Warunkiem niezbędnym do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy nie jest konieczność przekwalifikowania zawodowego, lecz jego niecelowość (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 153 poz. 1227).

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt II UK 288/04

 

Dokonując analizy pojęcia ,,częściowa niezdolność do pracy” należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne jak i ekonomiczne. W sensie biologicznym, to stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym częściową niezdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji; w sensie ekonomicznym, to częściowa utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem takiej pracy. Osobą częściowo niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest więc osoba, która spełnia obydwa te kryteria, a więc jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym. Sam fakt konieczności zmiany określonego stanowiska pracy przy istnieniu możliwości wykonywania innego nie niżej kwalifikowanego zatrudnienia w danym zawodzie nie uzasadnia przyznania świadczenia.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt III AUa 237/09

 

Ocena elementu ekonomicznego niezdolności do pracy – art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) ma charakter prawny i z tego względu przynależna jest wyłącznie sądowi orzekającemu, a nie biegłym.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2009 r. w sprawie sygn. akt II UK 264/2009

 

Ocena niezdolności do pracy, w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy, która wymaga wiadomości specjalnych (opinii biegłego z zakresu medycyny) nie może być przez sąd dokonana jedynie w oparciu o te opinie. Ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest, bądź nie jest niezdolny do pracy, musi uwzględniać także inne elementy, w tym zwłaszcza poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.