Brak jest w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii precyzyjnych określeń i definicji ustawowych oraz granicznych ilości środków odurzających wskazanych jako „znaczne” i „nieznaczne”, od których zależy przecież kwalifikacja prawna czynu i wysokość zagrożenia karą w przypadku przestępstw z art. 53, 55, 56, 58, 62, 63, 64 ustawy.

Różnice poglądów sądów w interpretacjach użytych przez ustawodawcę określeń są diametralne.

Żaden podejrzany, oskarżony, ani ich obrońcy nie znając obowiązującego na terenie orzekania „jedynie słusznego poglądu” zazwyczaj wynikającego z linii orzeczniczej Sądu Okręgowego lub Apelacyjnego jakiemu sąd orzekający w pierwszej instancji podlega – nie są więc w stanie nawet w przybliżeniu przewidzieć ostatecznej kwalifikacji prawnej zarzucanego sprawcy czynu i wymiaru kary, a tym samym – przyjąć racjonalnej linii obrony.

W zależności bowiem od regionu ilością znaczną jest ilość od 20 g marihuany – do kilkunastu tysięcy jej porcji.

Poniżej przegląd wybranego orzecznictwa.

(„Znikoma” ilość środka odurzającego w orzecznictwie: LINK, udzielenie środka odurzającego jako wypadek mniejszej wagi w orzecznictwie: LINK)

II A Ka 166/06, S.A. Katowice, 28. VI. 2005 r., Lex 164575

Wprawdzie interpretacja pojęcia „znaczna ilość” w kontekście przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie jest jednolita zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, to jednak z samej tylko wykładni językowej wyprowadzić można wniosek, iż „znaczność” oznacza ilość ponadprzeciętną, wyjątkową wobec typowej, pokaźną.

Dodatkowym kryterium pomocnym w ocenie wielkości posiadanych środków odurzających, obok „ilościowego”, jest badanie rodzaju tych środków, ich (według zamiaru sprawcy) przeznaczenia, przy koniecznym uwzględnieniu faktu, iż ustawodawca posługuje się pojęciami mogącymi owo niezbędne miarkowanie wielkości ułatwić.

II AKa 167/05, S. A. w Krakowie, 31 VIII. 2005 r.

I. Miarą surowości kary nie jest jej ilościowy wymiar, ale stopień wykorzystania sankcji karnej przewidzianej dla danego przestępstwa. Taka sama kara za przestępstwo zagrożone niską sankcją będzie surowa w porównaniu z takim samym ilościowo wymiarem kary za przestępstwo zagrożone sankcją z wysokimi granicami.

II. Jak to dawniej wyraził Sąd Apelacyjny, znaczna ilość narkotyków to taka, która wystarcza do odurzenia się jednorazowo kilkudziesięciu tysięcy osób (KZS 6/97 poz. 34 – OSNPK 12/07 poz. 220, więc nie kilkudziesięciu osób, jak to czasem wyrażano (KZS 8/97 poz. 47, a podobnie SA Katowice – KZS 6/04 poz. 79 i OSNPK 11-12/04 poz. 32) czy 100-200 gramów (KZS 1/00 poz. 48 oraz 10/03 poz. 18 i OSA 9/03 poz. 94 oraz OSNPK 12/03 poz. 23).

Po pierwsze – byłoby to sprzeczne z treścią owego słowa w języku polskim oznaczającego dość dużą ilość, więc nie ilość niewielką.

Po drugie – byłoby sprzeczne z trójstopniowym podziałem owych przestępstw na typy kwalifikowane odnoszące się m.in. do ilości znacznych, na typy uprzywilejowane dla wypadków mniejszej wagi odnoszące się do ilości nieznacznych oraz na typy podstawowe przestępstw z cyt. ustawy. Gdyby bowiem wspomniane 10-20 dkg uznać za ilość znaczną, a dla wypadku mniejszej wagi zostawić kilka porcji, to zakres pozostały dla typu podstawowego byłby bardzo wąski, choć jako zasadniczy powinien obejmować główną ilość popełnianych przestępstw.

I AKa 205/06 wyrok s.apel. 2006-10-25 w Krakowie KZS 2006/11/38

Sąd Apelacyjny nie akceptuje poglądu oskarżyciela publicznego (wyrażanego też w orzecznictwie Sądu Najwyższego i niektórych sądów apelacyjnych), że znaczna ilość narkotyku to taka, która może zaspokoić potrzeby kilkudziesięciu uzależnionych. Różnica zagrożenia, sankcją karną między typem podstawowym a typem kwalifikowanym przestępstwa z art. 62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 o przeciwdziałaniu narkomanii wskazuje, że różnicując odpowiedzialność, ustawodawca założył, iż znaczna ilość narkotyków to taka, która wystarcza do sporządzenia co najmniej kilkunastu tysięcy porcji, ilość hurtowa. Nadmierne rozszerzanie pojęcia “znaczna ilość” środka odurzającego powoduje, że jednakowo kwalifikuje się zachowania sprawców, którzy przechowują stosunkowo niewielkie ilości narkotyku i osób, które dysponują znacznymi zasobami.

III KK 257/06 postanow. SN 2007-02-01 OSNwSK 2007/1/339

Znaczna ilość narkotyków to taka, która wystarcza do jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób.

II AKa 182/06 wyrok s.apel. 2007-03-15 w Krakowie KZS 2007/4/45

Z posiadanych przez oskarżonych 855 ml zasadowej amfetaminy można uzyskać 896 g narkotyku, to jest ilość znaczną, bo adekwatną 8.960 porcji, zatem wystarczającą do jednorazowego odurzenia prawie 9 tys. osób. Przy ocenie czy ilość narkotyku jest znaczna powinno się uwzględniać nie tylko masę wagową, ale także rodzaj narkotyku, oraz liczbę osób która może być jednorazowo odurzona. Nie będzie ilością znaczną ilość narkotyku miękkiego np. marihuany jak taka sama wagowo ilość narkotyku twardego.

II AKa 10/08 wyrok s.apel. 2008-02-20 we Wrocławiu LEX nr 357147

Znaczną ilością” środków odurzających lub substancji psychotropowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jest ilość pozwalająca na sporządzenie co najmniej kilkaset jednorazowych porcji, mogących odurzyć co najmniej kilkaset osób.

I KZP 10/09 postanow. SN 2009-09-23 OSNKW 2009/10/84

Jeżeli przedmiotem czynności wykonawczej przestępstw określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) jest taka ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, która mogłaby jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych, to jest to “znaczna ilość” w rozumieniu tej ustawy.

II AKa 142/10 S. A. Kraków, z dnia 1 lutego 2011 r.

Sąd Apelacyjny kolejny raz wyraża pogląd, że znaczna ilość środka odurzającego to taka ilość, która wystarczy do odurzenia jednorazowo kilkudziesięciu tysięcy osób, bo przemawia za tym wykładnia językowa pojęcia „znaczna ilość” sprzeciwiająca się uznaniu, by mogło ono dotyczyć mniejszych ilości, a także wzgląd na to, by typ kwalifikowany przestępstwa nie obejmował większości możliwych przypadków zrealizowania znamion czynu zabronionego (bo to powinna być cecha typu podstawowego), lecz dotyczył sytuacji szczególnych, wyjątkowych, tyczących dokonywania obrotu hurtowego.

IV KK 127/11, S.N., wyrok z dnia 14 lipca 2011 r., LEX 897769

Znaczna ilość narkotyków to taka, która wystarcza do jednorazowego odurzenia się co najmniej kilkudziesięciu osób.

/opracowanie: adw. Ewa Stępniak/