W ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii nie występuje określenie „znikomej” lub „mniejszej od nieznacznej” ilości środka odurzającego (link: USTAWA).

Niemniej jednak, aby można było w ogóle mówić o istnieniu środka odurzającego i wyczerpaniu znamion któregokolwiek przestępstwa stypizowanego ustawą – organy wymiaru  sprawiedliwości zobligowane są do poczynienia ustaleń, czy zabezpieczona ilość środka odurzającego netto (bez opakowania i pozbawiona domieszki np. tytoniu w przypadku marihuany), jego rodzaj i stężenie zawartych w nim substancji odurzającej – pozwala na stanowczy i pozbawiony wątpliwości wniosek, iż ilość ta wystarczy do co najmniej jednorazowego odurzenia się jednej, dorosłej osoby.

Istnieje linia orzecznicza zgodnie z którą należy dodatkowo ustalić stosunek ilości określonych środków do potrzeb jednego człowieka uzależnionego od tych środków.

Jeżeli zabezpieczona ilość środka odurzającego nie spełnia opisanych wyżej wymogów – nie może być mowy o wyczerpaniu znamion jakiegokolwiek czynu zabronionego.

Poniżej wybór orzecznictwa.

II KK 289/08 wyrok SN 2010-01-20 LEX nr 570140

Na podstawie art. 62 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii karalny jest wprawdzie każdy wypadek posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej “wbrew przepisom ustawy”, jednak warunkiem koniecznym jest, aby sprawca posiadał środek odurzający lub substancję psychotropową w ilości pozwalającej na co najmniej jednorazowe użycie, w dawce dla nich charakterystycznej, zdolnej wywołać u człowieka inny niż medyczny skutek.

II A Ka 22/00, OSA 2001, nr 2, poz. 8, S.A. Warszawa

Kryterium decydującym o tym, czy ilość środków odurzających jest „znaczna”, „nieznaczna”, czy „zwykła” są:

  • masa wagowa (gramy, kilogramy, tony, ilość porcji),

  • rodzaj środka odurzającego (podział na narkotyki tzw. „twarde” i „miękkie”)

  • i cel przeznaczenia (w celach handlowych, na potrzeby własne)

II A Ka 244/11, KZS 2011, nr 9, poz. 125, S.A. Katowice

Nie jest tak, że skoro w przypadku marihuany za dawkę uznawaną za typową dla odurzenia przyjmuje się z reguły dawkę 1 g, to ilości mniejsze nie mogą stanowić przedmiotu przestępstwa z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Rzecz w tym, że w toku procesu nie dokonano ustaleń, czy możliwe jest w ogóle zażycie takiej ilości środka, jaką ujawniono, oraz czy przy uwzględnieniu jego rodzaju mógłby on wywołać efekt odurzenia.

Wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 1 marca 2006 r., II KK 47/05, OSNKW 2006, nr 6, poz. 57

Miarą ,,znaczności” w rozumieniu art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 1997 r. Nr 75, poz. 468 ze zm.), jak i art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1484) może być także stosunek ilości określonych środków do potrzeb jednego człowieka uzależnionego od tych środków. Jeżeli zatem przedmiotem czynu jest taka ilość tych środków, która mogłyby zaspokoić tego rodzaju potrzeby co najmniej kilkudziesięciu uzależnionych, to należy przyjąć, że jest tych środków znaczna ilość.

Przewodniczący: sędzia SN E. Sadzik (sprawozdawca).

Sędziowie: SN R. Sądej, WSO (del. do SN) T. Artymiuk.

Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog.

Sad Najwyższy w sprawie Roberta S., skazanego z art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468 ze zm.), po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 marca 2006 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 października 2004 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 czerwca 2003 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części dotyczącej Roberta S. i p r z e k a z a ł w tym zakresie sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Z u z a s a d n i e n i a :

Robert S. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 lipca 2002 r. za: 1. przestępstwo z art. 48 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii polegające na tym, że od nieustalonego dnia do dnia 22 lutego 2001 r. w W., w pomieszczeniu piwnicznym po-siadał trzy fiolki środka odurzającego grupy 1-N w postaci metadonu o pojemności 20 ml każda, torebkę z zawartością suszu roślinnego o wadze 9,3 grama, a zatem znaczną ilość środków odurzających; za czyn ten wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności;

2. przestępstwo z art. 46 ust. 1 powołanej wyżej ustawy polegające na tym, że w okresie nie później niż od grudnia 2001 r. do dnia 21 lutego 2002 r. w W. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej około dziesięciokrotnie udzielił Danielowi B. środków odurzających w postaci heroiny, za który to czyn wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności.

Jako karę łączną wymierzono Robertowi S. karę 5 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania.

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, po rozpoznaniu której Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 29 stycznia 2003 r., uchylił zaskarżony wyrok m.in. w części dotyczącej Roberta S. (w sprawie występował także drugi oskarżony Marcin S.), i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 10 czerwca 2003 r. uznał Roberta S., orzekając w ramach czynu opisanego na wstępie w pkt. 1, za winnego dwóch przestępstw, a to:

a) z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. polegającego na tym, że w dniu 22 lutego 2001 r. w W. posiadał trzy fiolki środka odurzającego N w postaci metadonu o pojemności 20 ml każda i za to skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

b) z art. 48 ust. 1 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, polegającego na tym, że w tym samym miejscu i czasie posiadał środki odurzające w postaci 9,3 grama ziela konopi i za czyn ten wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę 180 stawek dziennych w wysokości 20 zł każda stawka.

Uniewinnił oskarżonego od popełnienia przestępstwa z art. 46 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a jako karę łączną wymierzył Robertowi S., łącząc kary orzeczone w pkt a) i b) – karę 4 lat pozbawienia wolności, zaliczając na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania.

Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego Roberta S. (odnosiła się ona także do drugiego oskarżonego Marcina S.) /…/

Sąd Okręgowy w W., po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, wyrokiem z dnia 22 października 2004 r., utrzymał w mocy zaskarżony nią wyrok.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w W. w części dotyczącej skazanego Roberta S. wniósł obrońca tego oskarżonego. Zarzucił w niej:

I. rażące naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść orzeczenia przez zastosowanie błędnej kwalifikacji czynu skazanego, a mianowicie:

  1. zakwalifikowanie czynu polegającego na posiadaniu środków odurzających w postaci 9,3 grama ziela konopi z art. 48 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, pomimo że czyn ten powinien być zakwalifikowany z art. 48 ust. 1 tejże ustawy,

  2. zakwalifikowanie czynu polegającego na posiadaniu trzech fiolek metadonu z art. 48 ust. 1 cyt. ustawy, pomimo że czyn ten powinien być zakwalifikowany jako naruszenie przepisu art. 48 ust. 2 tejże ustawy,

II. rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie przepisu art. 457 § 3 k.p.k. polegające na tym, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie podał dlaczego zarzuty i wnioski apelacji dotyczące błędnej kwalifikacji czynu skazanego uznał za niezasadne.

W konkluzji obrońca skazanego Roberta S. wniósł o ,,uchylenie wyroku w części dotyczącej Roberta S. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania”, uzupełniając ten wniosek na rozprawie kasacyjnej w ten sposób, że chodzi o uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Rozwijając podniesione zarzuty kasacji obrońca skazanego w uzasadnieniu skargi w części dotyczącej pkt. I.1. odwołał się do orzecznictwa sądów apelacyjnych i wskazał na kryteria, które powinny decydować o kwalifikacji prawnej z art. 48 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a to po pierwsze rodzaj (narkotyki tzw. twarde lub miękkie) oraz ich ilość, stwierdzając, że przyjęcie wyżej wymienionej kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego było bezpodstawne. Podobnie niezasadne było przyjęcie kwalifikacji prawnej z art. 48 ust. 1 ustawy w odniesieniu do drugiego czynu przypisanego Robertowi S., uwzględniając bowiem orzecznictwo Sądu Najwyższego identyfikujące wypadek ,,mniejszej wagi”, czyn ten powinien zostać zakwalifikowany z art. 48 ust. 2 ustawy.

W odniesieniu do zarzutu procesowego, obrońca w obszernym wywodzie wykazuje dlaczego sąd odwoławczy w niniejszej sprawie nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 457 § 3 k.p.k.

Prokuratura Okręgowa w W. w odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Na rozprawie kasacyjnej obrońca skazanego poparł kasację, wnosząc o jej uwzględnienie z uzupełnieniem, o którym była mowa wyżej.

Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o uwzględnienie kasacji obrońcy skazanego i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w W. i przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zwrócił tez uwagę na to, że w sprawie doszło do obrazy art. 443 k.p.k., albowiem Sąd Rejonowy orzekając wyrokiem z dnia 10 czerwca 2003 r. wydał przy ponownym rozpoznaniu sprawy orzeczenie surowsze niż to, które uchylone zostało wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 29 stycznia 2003 r., który rozpoznawał apelację tylko obrońcy oskarżonego, a więc wyłącznie apelację na korzyść oskarżonego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego Roberta S. jest oczywiście zasadna. Sąd Odwoławczy rozpoznając apelację obrońcy dotyczącą nie tylko Roberta S., lecz także Marcina S., który kasacji nie złożył, potraktował dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia oraz ocenę prawną przypisanych im czynów ogólnie i powierzchownie, nie czyniąc rozróżnienia między oskarżonymi i dokonanymi przez sąd pierwszej instancji ustaleniami co do każdego z nich. Należało to uczynić i potraktować każdego z nich odmiennie, wobec prawidłowych ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd pierwszej instancji. Skazanemu Robertowi S., zgodnie z prawidłowymi ustaleniami sądu, można przypisać bowiem tylko posiadanie trzech fiolek środka odurzającego N w postaci metadonu o pojemności 20 ml każda, oraz 9,3 grama ziela konopi. Te ustalenia, należało rozważyć w płaszczyźnie kwalifikacji prawnej przypisanych mu czynów, a to z art. 48 ust. 1 – 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis ten przewiduje w ust. 1 typ podstawowy przestępstwa, w ust. 2 typ uprzywilejowany, zaś w ust. 3 typ kwalifikowany ze względu na znaczną ilość środków odurzających będących przedmiotem czynu.

Słusznie podnosi się w kasacji, że przedmiotem rozważenia sądu okręgowego powinny być kryteria stanowiące o znacznej ilości środków odurzających, będących przedmiotem posiadania w rozumieniu art. 48 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Są nimi, po pierwsze rodzaj środka (tzw. miękkie lub twarde narkotyki), a po wtóre ich ilość. W realiach niniejszej sprawy, w odniesieniu do 9,3 grama suszu roślinnego uznać należało, iż jest to tzw. narkotyk miękki (marihuana). Z powołanego trafnie w kasacji orzecznictwa, które wspiera literatura (zob. M. Bojarski, W. Radecki: Przewodnik po pozakodeksowym prawie karnym, Wrocław 1999, s. 248) miarą ,,znaczności” w rozumieniu art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 1997 r. Nr 75, poz. 468 ze zm.), jak i art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1484) może być także stosunek ilości określonych środków do potrzeb jednego człowieka uzależnionego od tych środków. Jeżeli zatem przedmiotem czynu jest taka ilość tych środków, która mogłyby zaspokoić tego rodzaju potrzeby co najmniej kilkudziesięciu uzależnionych, to należy przyjąć, że jest tych środków znaczna ilość (podobnie w L. Chruściel, M. Preiss-Mysłowska: Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Warszawa 2000, s. 257).

Powyższej kwestii sąd w zaskarżonym wyroku nie rozważył, a w szczególności nie rozważył w aspekcie opinii biegłej Joanny P., która wypowiadała się w przedmiocie przyjętych w praktyce jednorazowych ,,działek” narkotyku dla jednej uzależnionej osoby.

Podobnie nie rozważył sąd kwestii charakteru przechowywanego przez skazanego środka grupy 1-N w postaci metadonu, w której to sprawie odwołać się należy do powołanej wyżej opinii biegłej, jak też do literatury – zob. M. Bojarski, W. Radecki, op. cit., Wrocław 1999, s. 247.

Przedstawione wyżej powody legły u podstaw uwzględnienia kasacji obrońcy skazanego, która słusznie zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi obrazę prawa materialnego, a także prawa procesowego w postaci naruszenia przez ten Sąd przepisu art. 457 § 3 k.p.k.

Sąd Najwyższy, w wyniku uwzględnienia kasacji, uchylił jedynie zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W tym postępowaniu Sąd Okręgowy powinien rozważyć wszystkie wyżej przedstawione problemy wiążące się z oceną prawną czynów przypisanych oskarżonemu Robertowi S. Powinien również jednakże – w ramach art. 440 k.p.k. – rozważyć kwestię naruszenia w postępowaniu przepisu art. 443 k.p.k. i dokonać stosownej korekty.

Z powyższych przyczyn, Sad Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.

II AKa 172/10 wyrok s.apel. 2010-11-10 w Krakowie KZS 2010/12/53

Narkotyk będący przedmiotem przestępstwa z art. 62 ustawy z 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii musi spełniać nie tylko kryterium przynależności grupowej do związków wymienionych w załącznikach do tego aktu prawnego, ale również kryterium ilościowe pozwalające na jednorazowe użycie w celu osiągnięcia choćby potencjalnego efektu odurzenia lub innego charakterystycznego dla działania substancji psychotropowej (wyrok SN z dnia 3 listopada 2010 roku sygn. IV KK 432/09, LEX nr 583908).

IV KK 432/09 wyrok SN 2010-03-11 LEX nr 583908

Narkotyk będący przedmiotem przestępstwa z art. 62 ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii musi spełniać nie tylko kryterium przynależności grupowej do związków wymienionych w załącznikach do tego aktu prawnego, ale również kryterium ilościowe pozwalające na jednorazowe użycie w celu osiągnięcia choćby potencjalnego efektu odurzenia lub innego charakterystycznego dla działania substancji psychotropowej.

II AKa 199/09 wyrok s.apel. 2009-12-21 w Krakowie KZS 2010/3/49

  1. Wiek małoletniego odbiorcy narkotyków powinien być udowodniony jak każda inna okoliczność znamienna. Nie można go domniemywać czy choćby przypuszczać, że sprawca (sprzedawca) godził się na możliwość udzielenia narkotyków małoletniemu (art. 59 ust. 2 ustawy z 2005 roku).

  2. Skoro u oskarżonego znaleziono kilka woreczków foliowych ze śladowymi ilościami amfetaminy i dwie lufki szklane z osadzoną substancją zawierającą tetrahydrocannabinol (THC, składnik marihuany – KZS), to trzeba ustalić, czy owe ilości nadają się do spowodowania co najmniej jednorazowego odurzenia, więc mogłyby odpowiadać znamionom wypadku mniejszej wagi z art. 62 ust. 3 ustawy.

II AKa 241/06 wyrok s.apel. 2006-12-20 w Krakowie KZS 2007/2/50

Art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zabrania posiadania środków odurzających bądź substancji psychotropowych, zatem posiadania przynajmniej jednej porcji takiego środka, pozwalającej na odurzenie człowieka. Przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji powstałej po “posiadaniu środka odurzającego”, a to – jak w tej sprawie – woreczka ze śladowymi ilościami białego proszku. “Ilość śladowa”, nikłe resztki, pozostałości po substancji psychotropowej nie spełnia cyt. znamienia posiadania owej substancji.

II AKa 249/06 wyrok s.apel. 2006-12-07 w Białymstoku OSAB 2006/4/38

Przedmiotem czynu polegającego na bezprawnym posiadaniu środków odurzających musi być co najmniej taka ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, która wystarczy przynajmniej na jednorazowe ich użycie przez jedną osobę w celach innych niż medyczne w dawce przyjętej czy uznawanej jako typowa dla danego środka odurzającego lub substancji psychotropowej.

II AKa 102/08 wyrok s.apel. 2008-04-24 w Katowicach LEX nr 677955

Rodzajowym i bezpośrednim przedmiotem ochrony przepisów art. 58, art. 62 i art. 64 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jest zdrowie społeczne (publiczne). Zachowanie polegające na posiadaniu śladowej ilości środka odurzającego w postaci marihuany (nikłych resztek, ilości trudnej do określenia) nie stwarza niebezpieczeństwa dla tego dobra prawnego.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna

z dnia 20 kwietnia 2011 r.

IV KK 26/11

Teza

Nie można przyjąć, aby znamię posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej, o którym mowa w art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) wyczerpywało posiadanie foliowego woreczka z ilościami śladowymi, nikłymi resztkami, pozostałościami po środku odurzającym lub substancji psychotropowej.

Skład sądu

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz

SSA del. do SN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

Sentencja

Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Lucjana Nowakowskiego w sprawie Kamila S. skazanego z art. 292 § 1 KK i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 września 2010 r., uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2, 3 i 4, i oskarżonego Kamila S. uniewinnia od popełnienia czynu zakwalifikowanego jako przestępstwo z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i w tej części wydatkami postępowania obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 września 2010 r. – oskarżony Kamil S. został uznany za winnego tego, że:

I. w dniu 11 stycznia 2009 r. w L., przyjął od Tomasza S. sokowirówkę MPM J45 o wartości 295 zł i ekspres do kawy TEFAL CM-4155 o wartości 209 zł – przedmioty o których na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że zostały uzyskane za pomocą czynu zabronionego, to jest popełnienia przestępstwa z art. 292 § 1 KK i za to, na mocy art. 292 § 1 KK, został skazany na karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności,

II. w dniu 16 stycznia 2009 r. w L., w zajmowanym mieszkaniu przy ul. 1000-lecia 2 m 32, wbrew przepisom ustawy posiadał woreczek foliowy z zamknięciem strunowym zawierający śladową ilość środka odurzającego w postaci marihuany, to jest popełnienia przestępstwa z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i za to, na mocy tegoż artykułu, został skazany na karę 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności.

Jednocześnie na podstawie art. 85 KK i art. 86 § 1 KK, w miejsce orzeczonych kar jednostkowych, Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu Kamilowi S. karę łączną 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt III wyroku), a na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa poprzez zniszczenie dowodów rzeczowych opisanych na kartach 54 i 57 akt sprawy (pkt IV wyroku). Oskarżony Kamil S. został ponadto obciążony stosownymi kosztami sądowymi, w tym opłatą w kwocie 120 zł.

Ponieważ apelacja oskarżonego została wniesiona po upływie terminu zawitego, przewidzianego do wniesienia tego środka odwoławczego, a prokurator nie zaskarżył przedmiotowego wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 września 2010 r., uprawomocnił się on w pierwszej instancji z dniem 13 listopada 2010 r.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 września 2010 r., na korzyść skazanego Kamila S., w części dotyczącej skazania za czyn z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz orzeczonej kary łącznej, wywiódł Prokurator Generalny, który skarżonemu wyrokowi zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, polegające na błędnej wykładni, iż dysponowanie śladową ilością (niemierzalną za pomocą wagi analitycznej) środka odurzającego w postaci marihuany, jest jego posiadaniem, a tym samym wyczerpuje znamiona określonego w powyższym przepisie przestępstwa.

Powołując się na powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł w konkluzji swojej kasacji o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 września 2010 r. w zaskarżonej części i uniewinnienie Kamila S. od popełnienia przypisanego mu czynu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna i zawarty w niej postulat uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 września 2010 r. – w zaskarżonej części – oraz uniewinnienia Kamila S. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, zasługuje na uwzględnienie.

Jedynie dla przypomnienia należy wskazać, że w dniu 16 stycznia 2009 r. funkcjonariusze policji przeprowadzili przeszukanie mieszkania Kamila S., w trakcie którego zabezpieczono m.in. woreczek foliowy z zamknięciem strunowym (oznaczony nr 8) z widocznymi śladowymi ilościami – niemierzalnymi za pomocą wagi analitycznej – substancji stałej barwy brunatnej, w której stwierdzono obecność delta 9- tetrahydrokannabinolu pochodzącego z produktów konopi (karty: 5-7; 8-9 oraz 51-53 akt sprawy).

Już w pisemnym uzasadnieniu wyroku z dnia 1 września 2010 r. Sąd Rejonowy w L. podniósł, że w zakresie występku z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, dopuścił się on oczywistej obrazy tegoż przepisu, albowiem śladowe ilości środka odurzającego nie wystarczyłyby do odurzenia kogokolwiek. W świetle natomiast orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2009 r., I KZP 22/09, OSNKW 2009, z. 12, poz. 103; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., II KK 289/08), czyn oskarżonego nie wyczerpuje ustawowych znamion przestępstwa z art. 62 ust. 3 cytowanej ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd powinien był uniewinnić oskarżonego od zarzucanego mu przestępstwa lub umorzyć przed rozprawą postępowanie karne w zakresie tego czynu zgodnie z art. 339 KPK (s. 3-4 uzasadnienia).

Prokurator Generalny w swojej kasacji podniósł zatem, że wyrażone w tym zakresie stanowisko Sądu Rejonowego w L. znajduje swoje uzasadnienie także w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym utrwalony jest pogląd, iż środki odurzające lub substancje psychotropowe, o których mowa w ar. 62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, muszą spełniać nie tylko kryterium przynależności grupowej do związków wymienionych w załącznikach do tego aktu prawnego, ale również kryterium ilościowe. Na podstawie tego przepisu karalny jest bowiem każdy wypadek posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej „wbrew przepisom ustawy”, a więc w celu dalszej sprzedaży lub udzielenia ich innej osobie, jak i w celu samodzielnego zażycia – czy to za jakiś czas czy niezwłocznie, jeżeli sprawca posiada środek odurzający lub substancję psychotropową w ilości pozwalającej na co najmniej jednorazowe użycie, w dawce dla nich charakterystycznej, zdolnej wywołać u człowieka inny niż medyczny skutek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28.10.2009 r., I KZP 22/09, OSNKW 2009/12/103).

Sąd Rejonowy w L. przyjmując zatem, że śladowa ilość środka odurzającego, niemierzalna za pomocą wagi analitycznej, wyczerpuje znamię „posiadania” środka odurzającego w rozumieniu art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, dokonał błędnej wykładni tego przepisu, a uchybienie to, będące oczywistym i rażącym naruszeniem prawa materialnego, miało istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia.

Mając zatem na uwadze powyższe stanowiska, z którymi niewątpliwie należy się zgodzić, wypada wskazać na kwestie następujące.

Przepis art. 62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii penalizuje „posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych” wbrew przepisom ustawy, z tym tylko, że – jak zasadnie to wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 listopada 2008 r. (IV KK 127/08, R-OSNKW 2008, poz. 2206) – do wypełnienia przedmiotowego znamienia przestępstwa z art. 62 ust. 1 i 3 cytowanej ustawy dochodzi tylko wówczas, gdy posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej następuje w ilości pozwalającej choćby na jednorazowe użycie danej substancji, w dawce dla niej charakterystycznej, zdolnej wywołać u człowieka inny niż medyczny skutek. Powyższy pogląd, sprowadzający się do twierdzenia, że przedmiotem czynu polegającego na bezprawnym posiadaniu środków odurzających musi być co najmniej taka jego ilość, która wystarczy przynajmniej na jednorazowe jego użycie przez jedną osobę w celach innych niż medyczne, w dawce przyjętej czy uznawanej jako typowa dla danego środka odurzającego lub substancji psychotropowej, został nie tylko podtrzymany w przywołanym już wyżej postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28.10.2009 r. (I KZP 22/09), ale również w szeregu innych wyrokach Sądu Najwyższego (zob. wyrok z dnia 16.04.2009 r., IV KK 418/08, OSNKW 2009, z. 7, poz. 53; wyrok z dnia 20.01.2010 r., II KK 289/08 oraz wyrok z dnia 11.03.2010 r. IV KK 432/09) i był on już wcześniej przyjmowany w orzecznictwie sądów powszechnych (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20.12.2006 r., II AKA 241/06, KZS 2007, z. 2, poz. 50; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7.12.2006 r., II AKA 249/06, OSAB 2006, z. 4, poz. 38).

Jeżeli zatem, zgodnie z celem ustawy, którym jest „przeciwdziałanie narkomanii”, karalnym posiadaniem środka odurzającego lub substancji psychotropowej jest – jako warunek konieczny – posiadanie takiego środka w ilości pozwalającej na co najmniej jego jednorazowe użycie w celu osiągnięcia chociażby potencjalnego efektu odurzenia lub innego charakterystycznego dla działania substancji psychotropowej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.04.2009 r., IV KK 418/08, OSNKW 2009, z. 7, poz. 53), to oczywistym jest, że czyn przypisany K. S. w zaskarżonym kasacją wyroku nie wyczerpuje znamion przestępstwa opisanego w art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Innymi słowy, Kamil S. został skazany za występek, którego nie popełnił. Przedstawiona zresztą powyżej argumentacja jest o tyle oczywista, że w przeciwnym wypadku karalne mogłoby być posiadanie nawet takiej ilości środka odurzającego lub substancji psychotropowej (wręcz pojedynczych cząsteczek takiego związku chemicznego), która mogłaby być wykryta wyłącznie w warunkach laboratoryjnych za pomocą odpowiedniej reakcji chemicznej, co z oczywistych względów prowadziłoby niejednokrotnie wręcz do sytuacji absurdalnych. Nie można zatem przyjąć, aby znamię posiadania środka odurzającego lub substancji psychotropowej, o którym mowa w art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wyczerpywało posiadanie foliowego woreczka z ilościami śladowymi, nikłymi resztkami, pozostałościami po środku odurzającym lub substancji psychotropowej (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20.12.2006 r., II AKA 241/06, KZS 2007/2/50).

Stwierdzenie zatem rażącego naruszenia, w zaskarżonym kasacją punkcie drugim wyroku Sądu Rejonowego w L., przepisu art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, musiało skutkować w tej części jego uchyleniem, a wobec oczywistej niesłuszności skazania (art. 537 § 2 in fine KPK), uniewinnieniem Kamila S. od popełnienia zarzucanego mu czynu z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Jednocześnie z uwagi na treść przepisu art. 630 KPK, wydatkami postępowania w tej części należało obciążyć Skarb Państwa.

Uchylenie natomiast punktu trzeciego zaskarżonego wyroku – dotyczącego wymiaru kary łącznej -było prostą i logiczną konsekwencją uchylenia orzeczenia zwartego w punkcie drugim i uniewinnienia K. S. od zarzutu popełnienia przypisanego mu w tym punkcie występku z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ta sama okoliczność legła również u podstaw uchylenia rozstrzygnięcia zawartego w punkcie czwartym zaskarżonego kasacją wyroku, którym na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, orzeczono o przepadku na rzecz Skarbu Państwa poprzez zniszczenie dowodów rzeczowych opisanych na kartach 54 i 57 akt sprawy. Przypomnieć jedynie należy, że ów przepadek dotyczył metalowej fajki (która służyła do palenia ziela lub innych produktów konopi) oraz woreczka foliowego z zamknięciem strunowym (w którym najprawdopodobniej przechowywana była w przeszłości marihuana). Istotne jest również to, że przedmiotowa metalowa fajka nie miała jakiegokolwiek związku z czynem przypisanym K. S. w punkcie drugim wyroku, albowiem jego opis ograniczał się jedynie do „posiadania wbrew przepisom ustawy woreczka foliowego z zamknięciem strunowym zawierającym śladową ilość środka odurzającego w postaci marihuany”. Jeżeli natomiast chodzi o sam przepis art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, na podstawie którego Sąd Rejonowy w L. w tym zakresie orzekł o przepadku dowodów rzeczowych, to zważyć należy, iż stanowi on jednoznacznie, że w razie skazania za przestępstwo określone w art. 62 oraz w razie umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania karnego, orzeka się „przepadek środka odurzającego lub substancji psychotropowej”, nawet jeżeli nie był własnością sprawcy – orzeczenie natomiast przepadku przedmiotów i narzędzi, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa jest możliwe w oparciu o przepis art. 70 ust. 1 cyt. ustawy, ale jedynie „w razie skazania za przestępstwa określone w art. 53-61, 63 i 64”, co w omawianej sprawie oczywiście nie miało miejsca. Ponadto, skoro samo posiadanie metalowej fajki oraz woreczka foliowego z zamknięciem strunowym nie jest zabronione, to brak było jakichkolwiek podstaw prawnych, aby orzec o ich przepadku.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

**************

Link: Udzielenie środka odurzającego – wypadek mniejszej wagi w orzecznictwie

Link: Znaczna ilość środka odurzającego w orzecznictwie

/opracowanie: adw. Ewa Stępniak/