dg szpieg

Szanowni Państwo,

przedstawiamy Państwu poprawki do projektu ppsa autorstwa adwokata Dariusza Golińskiego, z których część została uwzględniona przez komisję senacką na posiedzeniu w dniu 18 marca 2015 r.

Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi druk senacki nr 833 wraz z propozycjami poprawek

Uwaga do art. 1 pkt 1 lit. a (zmiana art. 3 § 2 pkt 3 ppsa )

Treść nowelizacji:

pkt 3 i 4 otrzymują brzmienie

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu

Uwaga merytoryczna

Zgodnie z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Art. 34. § 1. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.”

Z powyższego wynika, co znajduje potwierdzenie w orzeczeniach NSA (II FSK 689/09, II FSK 1762/05, II FSK 1480/05, II FSK 1302/05), że niedopuszczalnym jest badanie przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Utrata kognicji sądów administracyjnych nad stanowiskiem wierzyciela może doprowadzić w konsekwencji do braku możliwości orzekania w sprawach dotyczących zarzutów, gdyż organ egzekucyjny wyda postanowienie, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, co jest zgodne z art. 34 § 1 upea, natomiast nie będzie mógł ocenić zasadności zarzutu, gdyż brak kognicji w stosunku do stanowiska wierzyciela uniemożliwi badanie zasadności zarzutów, w stosunku do których wydano stanowisko wierzyciela.

Propozycja poprawki

Usunięcie proponowanej nowelizacji i pozostawienie brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 w dotychczasowym brzmieniu

Uwaga do art. 1 pkt 1 lit. a i b (zmiana art. 3 § 2 pkt 3 i 8 ppsa )

Treść nowelizacji:

4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.[2])) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.[3])) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;”

  1. b) pkt 8 otrzymuje brzmienie:

„8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.”;

Uwaga merytoryczna

Cytat z uzasadnienia do nowelizacji „Proponowana zmiana spowoduje wykluczenie możliwości zaskarżania tego typu czynności. W takiej sytuacji prawo do sądu zagwarantowane zostanie poprzez zaskarżenie bezczynności organu administracyjnego Proponowany zapis z uwagi na brzmienie art. 1 pkt 1 lit b. jest sprzeczny z intencją Ustawodawcy, gdyż czynności te nie będą mogły być przedmiotem rozpoznania skargi na bezczynność, gdyż taka możliwość została wykluczona.

Dodatkowo zgodnie z art. 35 upea

Art. 35. § 1. Zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego”.

Powyższe oznacza, że w przypadku przyjęcia nowelizacji w proponowanym kształcie może zaistnieć sytuacja, w której po wpłynięciu zarzutów, organ egzekucyjny zawiesi postępowanie egzekucyjne utrzymując zajęcia w mocy do czasu wydania ostatecznego postanowienia wierzyciela, które może nastąpić nawet po 5-20 latach. Zobowiązany nie będzie mógł zaskarżyć bezczynności wierzyciela, natomiast organ egzekucyjny nie będzie w bezczynności, gdyż podjęcie jego działań jest uzależnione od otrzymania stanowiska wierzyciela.

Proponowana poprawka

  1. b) pkt 8 otrzymuje brzmienie:

„8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

8b) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu oraz w sprawach dotyczących aktów lub czynności podjęte w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.[2])) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.[3])) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;”

Uwaga – w przypadku przyjęcia poprawki, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit a poprawka nie dotyczyłaby bezczynności dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu

Uwaga do art. 1 pkt 18 (dodanie art. 57a ppsa)

Treść nowelizacji:

po art. 57 dodaje się art. 57a w brzmieniu:

„Art. 57a. Skarga na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwaga merytoryczna

Brzmienie przepisu jest niespójne z art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa oraz art. 174 ppsa, a także art. 134 § 1 ppsa oraz art. 183 ppsa

Zgodnie z art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie

Celem ujednolicenia oraz spójności ustawy zasadnym wydaje się analogiczne rozwiązanie w nowelizowanym art. 57a. Dodatkowo zdanie drugie nowego art. Powinno znaleźć się wyłącznie w art. 134 ppsa (analogicznie jak w art. 183 ppsa), gdyż przepis ten nie dotyczy granic rozpoznawania sądu administracyjnego, lecz wymogów dotyczących skargi.

Proponowana poprawka

po art. 57 dodaje się art. 57a w brzmieniu:

„Art. 57a. Skarga na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

Natomiast uwagi co do związania skargą powinny zostać umieszczone art. 134 ppsa

Uwaga do art. 1 pkt 21 (nowelizacja art. 66 § 1ppsa)

Treść nowelizacji

„a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. W toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi i rzecznicy patentowi doręczają sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty lub przesyłką poleconą. Do pisma procesowego wniesionego do sądu dołącza się dowód doręczenia drugiej stronie pisma albo dowód jego wysłania przesyłką poleconą. Pisma, do których nie dołączono dowodu doręczenia albo dowodu wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.”,

Uwaga merytoryczna

Treść przepisu jest wewnętrznie sprzeczna. W zdaniu pierwszym wymaga się od pełnomocników doręczania przy zastosowaniu przesyłki „za potwierdzeniem odbioru” co generuje dodatkowe koszty. Natomiast ze zdania drugiego wynika, że wystarczająca jest przesyłka rejestrowana (polecona). Jest to przykład przenoszenia na pełnomocników kosztów doręczeń oraz nakładanie dodatkowych obowiązków nie związanych ze świadczeniem pomocy prawnej. Dodatkowo użyto liczby mnogiej, co sugerować może, że w przypadku występowania w sprawie jednego adwokata i jednego radcy prawnego przepis ten nie będzie miał zastosowania.

Proponowane poprawki

„a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. W toku sprawy adwokat, radca prawny, doradca podatkowy rzecznik patentowy oraz doręczają sobie nawzajem bezpośrednio pisma. W piśmie wniesionym do sądu pełnomocnik składa oświadczenie o dokonaniu doręczenia drugiej stronie pisma albo o jego wysłaniu przesyłką poleconą. Pisma, w których nie zostało umieszczone oświadczenie o dokonaniu doręczenia albo wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.”;

Ewentualnie

„§ 1. W toku sprawy adwokat, radca prawny, doradca podatkowy rzecznik patentowy oraz doręczają sobie nawzajem bezpośrednio pisma. Do pisma procesowego wniesionego do sądu dołącza się dowód doręczenia drugiej stronie odpisu albo dowód jego wysłania przesyłką poleconą. Pisma, do których nie dołączono dowodu doręczenia albo dowodu wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku”;

Uwaga do art. 1 pkt 27 (dodanie art. 119 pkt 3 ppsa)

Treść nowelizacji

w art. 119 w pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 i 4 w brzmieniu:

„3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.”;

Uwaga merytoryczna

Proponowany zapis jest niespójny z art. 1 pkt 1 ustawy (nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 ppsa), gdyż wyłącza spod kognicji sądów administracyjnych postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W przypadku, gdyby zaniechano nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 ppsa nie istniałaby konieczność zmiany w tym punkcie, lecz w przypadku zmiany art. 3 § 2 pkt 3 ppsa celowym byłaby zmiana.

Proponowana poprawka

w art. 119 w pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 i 4 w brzmieniu:

„3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy”

 

Uwaga do art. 1 pkt 33 (zmiana art. 134 § 1 ppsa)

Treść nowelizacji

art. 134 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.”

Z uwagi na niespójność ustawy z art. 57a ppsa, 183 ppsa proponuje się poprawkę

Proponowana poprawka

art. 134 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z §2.”

dodaje się § 2 w brzmieniu:

„§ 2 W przypadku, rozstrzygania spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi,”

Uwaga do art. 1 pkt 67 (dodanie art. 250 § 2 ppsa)

Treść nowelizacji

„§ 2. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1.”;

Uwaga merytoryczna

Dodany przepis dotyczy możliwości obniżenia wynagrodzenia przysługującego pełnomocnikowi z urzędu.

Wskazać należy, że przepisem tym wprowadzono możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu poniżej minimum określonego rozporządzeniem. Samo sformułowanie „minimalny” oznacza według Słownika Języka Polskiego „bardzo mały, ograniczony do minimum”. Słowo minimum oznacza, że mniej już nie ma. Stąd przewidywane zasądzanie wynagrodzenia poniżej stawek minimalnych jest sprzeczne ze słownikowym znaczeniem tego słowa oraz z językiem polskim, a w końcu zgodnie z ustawą o języku polskim ten język jest językiem urzędowym.

Sformułowanie „uzasadnione przypadki” nie mówi poza tym absolutnie nic. Jak sąd ma oceniać pracę pełnomocnika skoro nie widzi ile czasu spędza nad sprawą, analizą orzecznictwa, aktami, pracą z klientem. Rozprawa przed sądem to niewielki ułamek pracy pełnomocnika.

Z wypowiedzi prezesa NSA podczas posiedzenia komisji z dnia 11 marca 2015 r. wynika, że wprowadzenie tego przepisu dotyczy: „To chodzi o takie sytuacje, o których pan dobrze wie, panie mecenasie, że jeśli pan pisze 12 skarg na 12 decyzji VATowskich i one są takie same, różnią się tylko datą i numerem decyzji i od każdej z tej wygranej sprawy sąd ma w pełnym zakresie orzekać o wynagrodzeniu no to to jest, że tak powiem, naciąganie podatnika, bo wysiłek intelektualny...”.

Należy zauważyć, że ten tok rozumowania jest całkowicie błędny. Art. 250 ppsa dotyczy spraw z urzędu, więc pisanie 12 identycznych skarg na decyzję vatowską z urzędu jest raczej poza zasięgiem tego przepisu. To po pierwsze. Po drugie, adwokat ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą oraz dyscyplinarną w takim przypadku za wszystkie 12 spraw, nie za jedną, to jest jego ryzyko.

Wskazać także należy, że to sąd przyznaje prawo pomocy, a konkretnego pełnomocnika wyznacza właściwy organ samorządowy. Prowadzenie spraw z urzędu jest „narzucane” ustanowionym pełnomocnikom. Istotne jest także, że rozporządzenie regulujące wysokość wynagrodzenia wypłacanego pełnomocnikom z urzędu nie było nowelizowane od 12 lat, tymczasem wprowadza się przepis, który umożliwia zasądzanie kwot poniżej określonego rozporządzeniem minimum.

Nie bez znaczenia jest fakt, że często to akurat w sprawach skarg oczywiście bezzasadnych sądy przyznają prawo pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu stronom tzw. trudnym (pieniaczom, czy też z zaburzeniami psychicznymi) po to, aby adwokat pełnił funkcję „bufora” dla sądu i brał na siebie ciężar komunikacji z trudnym klientem. Tymczasem zgodnie z art. 247 ppsa prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi.

Wątpliwości co do tej propozycji podnoszone były także również w uwagach rządowych do projektu ustawy.

Skoro od 12 lat nie jest nowelizowane rozporządzenie regulujące wynagrodzenie adwokatów/radców prawnych (uwzględniając chociaż inflację przez ten okres) to całkowicie niecelowym wydaje się wprowadzenie możliwości obniżania wynagrodzenia pełnomocników z urzędu, w szczególności, że to sąd decyduje o przyznaniu prawa pomocy

Proponowana poprawka

Usunięcie proponowanego zapisu.

Adw. Dariusz Goliński