DSC03612W dniu 15 maja 2015 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego odbyła się konferencja polsko francuska dotycząca stosowania Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej przez sądy. Językami konferencji był polski oraz francuski. Kto nie był – niech żałuje, bo stracił dużo.

Konferencję otworzył Pan Profesor Zbigniew Hajn, którego Zakład Europejskiego i i Zbiorowego Prawa Pracy organizował konferencję. Po nim swoje wystąpienia miały Pani Dziekan WPiA UŁ Profesor Agnieszka Liszewska oraz Pani Adwokat Alicja Bień, która jest Konsulem Honorowym Republiki Francuskiej w Łodzi.

Pierwszą sesję prowadziła Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, Pani Profesor Małgorzata Pyziak Szafnicka. Część merytoryczną otworzył rewelacyjny wykład Profesora Abdelkhaleq Berramdane z Uviversité F. Rablais de Tours zatytułowany „Stosowanie Karty Praw Podstawowych UE przez sądy – ogólna prezentacja”. W sposób skompilowany i spójny Pan Profesor opisał problemy prawne związane z wejściem KPP w życie. Problemy te zostały określone jako: szok związany z faktem, że KPP obowiązuje i powinna być stosowana, problem hierarchii norm, relacje między KPP a prawem krajowym oraz EKPC.

Następnie Pan Profesor Michał Seweryński (WPiA UŁ, Senator RP) przedstawił „Ewolucję praw socjalnych w Unii Europejskiej”. Prezentacja pokazała nie tylko rozwój znaczenia praw socjalnych w prawie unijnym, ale również miała na celu określenie roli, jaką te prawa odgrywają, czy mogą być bezpośrednio stosowane, czy też nie.

Kolejnym prelegentem był Pan Profesor Maciej Szpunar (Uniwersytet Śląski, rzecznik generalny TSUE), który przedstawił referat zatytułowany „Prawa socjalne a swobody rynku wewnętrznego”. Był to bardzo praktyczny wykład, z szerokim omówieniem orzecznictwa TSUE, które dotyczyło kwestii wyważenia interesów związanych z prawami socjalnymi oraz podstawowymi swobodami związanymi z funkcjonowaniem UE (swoboda przepływu osób, usług, przedsiębiorczości i kapitału).

Następnie miała miejsce dyskusja, której poziom nie ustępował wygłoszonym referatom. Po dyskusji uczestnicy udali się na lunch, którego bardzo dobrymi punktami był krem szparagowy oraz cukinia zapiekana z serem i suszonymi pomidorami.

Po przerwie sesję prowadziła Pani Profesor Maria Królikowska-Olczak z Katedry Europejskiego Prawa Gospodarczego WPiA UŁ. Prelegentami w tej części były osoby piastujące różne funkcje orzecznicze. Jako pierwszy w tej sesji swój referat zatytułowany „Zakres stosowania Karty Praw Podstawowych UE” przedstawił referendarz TSUE, Pan Emmanuel François. Przedstawił on orzecznictwo TSUE dotyczące zakresu stosowania KPP.

Kolejny referat, zatytułowany „Zakres zastosowania Karty Praw Podstawowych w systemach krajowych i dialog sędziów”, został przedstawiony przez Pana Profesora Marka Safjana (sędzia TSUE). Rozważania Pana Profesora koncentrowały się na artykułach 51 i 53 KPP, które były omówione na tle orzecznictwa TSUE. Referat stanowił próbę odpowiedzi na pytanie, jaki standard ochrony praw podstawowych znajduje zastosowanie, jeżeli w grę wchodzi kilka różnych standardów (np. ten wynikający z KPP i z prawa krajowego).

Jako ostatnia w sesji drugiej przemawiała Pani Profesor Małgorzata Pyziak-Szawnicka, sędzia Trybunału Konstytucyjnego, która w odwołaniu do orzecznictwa TK przedstawiła referat zatytułowany „Karta Praw Podstawowych UE a Konstytucja RP”. Clou problemu polegało na odpowiedzi na pytanie, czy KPP może stanowić, i kiedy, wzorzec kontroli w postępowaniu przed TK.

Po kolejnej interesującej dyskusji oraz krótkiej przerwie, rozpoczęła się trzecia sesja, której przewodniczyła Pani Profesor Mariola Lemonnier (Prodziekan WPiA Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie). W tej części doktorantka Uviversité F. Rablais de Tours Poly Vassiliou przedstawiła problem „Stosowania Karty Praw Podstawowych UE przez sądy we Francji”, natomiast Pani Profesor Anna Wyrozumska (WPiA UŁ, Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego) opisała analogiczny problem, ale dotyczący „Stosowania Karty Praw Podstawowych w Polsce”. Oba referaty stanowiły bogate źródło informacji o orzeczeniach sądów krajowych (francuskich i polskich), w których odwoływano się do KPP. Dla polskiego prawnika szczególnie interesujący był wykład Pani Profesor Anny Wyrozumskiej, która wskazała na pozytywne strony, ale również i na błędy, w stosowaniu KPP przez różne sądy polskie, głównie SN, ale również NSA oraz wojewódzkie sądy administracyjne.

Przemówienia zamykające konferencje wygłosił Jego Ekscelencja Pierre Buhler, Ambasador Francji w Polsce oraz Pani Adwokat dr Dagmara Skupień (WPiA UŁ, przewodnicząca sekcji polskiej Stowarzyszenia Henri Capitant des Amis de la Culture Juridique Français). Ożywione dyskusje były kontynuowane podczas koktajlu (trzeba pochwalić bardzo dobre kanapki).

Konferencja była bardzo dobrym momentem do odświeżenia posiadanej wiedzy o Karcie Praw Podstawowych, a także do poszerzenia jej o orzecznictwo oraz przedstawione przez prelegentów interpretacje. Można było poznać różne punkty widzenia, nie tylko te wynikające z różnic francusko-polskich. Przykładowo Pan Profesor Marek Safjan wyraził pogląd, że to TSUE będzie miał ostatnie słowo przy decydowaniu o zakresie stosowania KPP i od razu założył (słusznie!), że Pani Profesor Małgorzata Pyziak-Szafnicka (obecny sędzia TK) oraz Pani Profesor Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska (były sędzia TK) będą zdania przeciwnego. Jako nieodrodna córka Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ bliższa jestem w tym zakresie poglądom Pana Profesora Mara Safjana. Był to jeden z wielu miłych (i humorystycznych) akcentów konferencji. Na pewno warto było uczestniczyć w konferencji, aby uporządkować swoją wiedzę o tym, kiedy i jak stosować Kartę Praw Podstawowych UE.

c.d.n.

adwokat dr Magdalena Matusiak-Frącczak

sowa flaga UE